28 Kasım 2025 günü Ermenek Turizm Rehberlik Yüksek Okulu öğrencileri, Sayın Doc. Filiz DEMİR ve öğretim görevlisi Sayın Deniz SEYRANDİBİ gözetiminde Ermenek çevresi tanıtım gezisi yaptılar. Geziye rehberlik yapan gazetemiz köşe yazarı Sayın Şerafettin GÜÇ, gün boyu öğrencilerle deneyimlerini anlatmakla kalmayıp, ileride mesleklerinde karşılarına çıkacak sorulara ayrıntılı cevap verdi. Gezi uygulamalı ders niteliğinde gün boyu devam etti.
Gezilen yerler kısaca; Ermenek merkez tarihi yerleri, 1- Güneyyurt bölgesi İkizini Kabartması, 2- Karamanoğlulları beylerinden Sultan Bedreddin Mahmut Urumseyyidi Bey’in oğlu (Beylik yılı 1300/1310); “Alâeddin Ebulfeth” Şücaeddin Halil Mirza Bey (Beylik yılı 1333-1348) Türbesi ve 3- Kasım Bey Medrese kalıntıları ile 4- Sbide Antik Kent (Lalasis) bölgesidir.
4- 05 Haziran 2016 tarihinde Ermenek’te yapılan Turizm Çalıştayına katılan Şerafettin GÜÇ, çalıştay sonrası bildirdiği raporunda Ermenek Baraj Gölünün isminin “Ermenek Turkuaz Baraj Gölü” olması önerisinde de bulunmuştu.
Bugün öğrencilerle yapılan gezide özetle; [Ermenek'te hayata yeniden başlanır] slagonu ile hareket edilirse "Ermenek Turkuaz Gölü" üstünde ve tabanında yürüyeceksiniz. Üstünde bir başka tarih, altında bir başka tarih var. Buralar Karamanoğulları Devletinin kuruluşuna şahitlik etmiş yerler. Diyerek konuları anlatmaya devam etmiştir.
Turizm nedir? Sözlüklerde Turizm’in anlamı şu şekilde:
İlk anlamı: Dinlenme, eğlenme, görme, tanıma vb. amaçlarla yapılan gezidir.
Diğer bir anlamı ise: Bir ülkeye veya bir bölgeye turist çekmek için alınan ekonomik, kültürel, teknik önlemlerin, yapılan çalışmaların tümü.
Yerli turist nedir? Ülke içinde gezi yapan kişidir. Turist; yeni yerler keşfetmek, yeni kültürler hakkında bilgi sahibi olmak, dinlenmek, öğrenmek gibi amaçlarla geziler yapan kişiye denir. Turist, gittiği yere aynı zamanda kendi kültürüne ait izleri taşıdığı, edindiği yeni izlenimleri de kendi kültürüne aktardığı için bir nevi kültür elçisidir. Turizmin, gezmek-görmek dışındaki en önemli fonksiyonu da zira bu kültür alışverişinin gerçekleşmesine imkân vermesidir.
Yabancı turist nedir? Ülkesinin dışında gezi yapan kişidir
.
İç Turizm nedir? Ülke içerisinde ama kendi kenti dışına çıkılarak, yapılan gezi türüne iç turizm denir.
Dış Turizm nedir? Ülkelerarası yapılan gezi türüdür.
ERMENEK ADININ ANLAMI ve TARİHÇESİ
Bazı kaynaklara göre: İREM-NAK: Cennet bağları – bahçeleri anlamında yorumlanmış (suyu, yeşili bol, güzellikler diyarı anlamında...)
Bazı kaynaklara göre: “Ermenek” kelimesinin aslı Türkçe olup, “Karaman” anlamına gelen “MEN” ve Uygurca “Karşı Yamaç” anlamına gelen “EK” kelimesinden üretilmiş. “KAHRAMAN İNSAN YERİ” veya “Kahraman; insanların bulunduğu yamaç” anlamında değerlendirilmektedir. Yahutta; (ERMEN) “Kahraman adam” ile “Tohum dik” anlamına gelen “EK” kelimeleri birleştirilmek suretiyle “ERMENEK” ismi (Kahraman Ekilmiş Yer) anlamında Türkçe birleşik bir kelimedir.
Bazı Çevreler Ermeni Coğrafyacısı “İNJİDİAN” ın kelimeyi maksatlı ya da yanlış yorumlamış olması nedeniyle “Ermenek” ismini Ermenilere mal etmek isteğiyle şehrin Ermeniler tarafından inşa edildiğini not etmiştir. Ancak yukarıdaki izah ve iddiaların hepsi bilimsel olarak gerçek dışıdır.
Şehrin ilk kez “Site” olarak Protohititler devrinde M.Ö. 2000 yıllarında kurulmuş olup, o devirdeki ilk adının MARAS veya MARASSA olduğuna yukarıdaki bölümlerde değinmiştik.
MARAS veya MARASSA ismi Romalı General “GERMANİUS” un M.S.30 yılında şehri ele geçirip, kendi adının verilmesi, “GERMANİUS’un ŞEHRİ” anlamında:
“GERMANİCOPOLİS” ile isminin tescili bilinen tarihi bir gerçektir. Bu isim baz alınarak değişmiş: “GERMANAK” ve daha sonra “G” harfi de dilde aşınmış “ERMENAK” olmuş ise de Türk diline uyumluğu açısından “A” harfi “E” ile değiştirilip, “ERMENEK” olarak benimsenmiştir.
Ermenekliler Maraspolise Maraspulla derler. Ermenek'in Hititler zamanında Hopalla bölgesinde bulunduğunu bilmekteyiz. Hopalla ile Maraspulla kelimelerinin birbirine benzerliği filoğlarca tetkike değer bir konudur.
Ermenek ve çevresindeki doğal yapı korunmaya, barınmaya ve avlanmaya çok müsait olduğundan tarih öncesi (prehistorik) çağlarda da ilk insanlara yerleşim yeri olmasına neden olmuştur.
Ele geçen tarihi kalıntılardan ve çevredeki eserlerden elde edilen bilgilerin 4500-5000 yıllık bir geçmişe ışık tutması, eski ve Ortaçağ seyyahlarının notları-Salnameler, Seyahatnameler, ele geçen yazılı kitabeler, seramik ev eşyaları-demirden yapılmış silahlar, ok uçları, bakır, gümüş ve altın sikkeler-19.yy. sonralarında, Oxford Üniversitesinden Prof. W. Ramsay’ın çevrede yaptığı bilimsel incelemeler bu duruma ışık tutan belgeleri içerir.
Ermenek ve çevresinde tarih sırasına göre:
· M.Ö. 3000-2500 yıllarında Prota Hititler
· M.Ö. 2500-1950 yıllarında Naşaşlı Hititler
Yaşamış olup, Ermenek’in o günkü ve ilk bilinen adı “MARAS” veya “MARASSA”dır. (Marasbulla-veya Maraspolis) adının buradan türetildiği anlaşılmaktadır.
İlk Ermenek yerleşimi (şehir çekirdeği) olan (Marassa’nın) şimdiki “Maraspulla“ denilen mağaranın önündeki göçüklerin altından başlayarak “İkidelik” denilen “Firan Kalesi” önlerindeki yıkıntı ve göçük kayaların altında kaldığını gösteren işaretler vardır.
Prota Hititlerden Sonra sırayla:
· Akalar: M.Ö. 1400 yılları.
· Akarsular: M.Ö. XI.yy.
· Babilliler: M.Ö. 625-605
· Persler: M.Ö. 546-333
· B. İskender (Helenistik Çağ): M.Ö.333-125
· Romalılar (Bergama Krallığı): M.Ö:
NOT: Ermenek İsmi bu çağda Romalı general GERMANİUS’un şehri ele geçirip kendi ismine izafeten Germanius’un şehri anlamında: GERMANİKOPOLİS adını vermesinden türemiş-değişe gelmiş bir isimdir.
Özellikle Büyük İskenderle başlayan bu devre ait çevrede onlarca antik kent ve yerleşim merkezi vardır.
Bunlar:
· EİRENEPOLİS: Bugünkü adıyla: İrnebol: İkizçınar
· LAUZADOS: Lafsa...
· ZENONOPOLİS: Uğurlu köristanı-Uğurlu köyü
· TİTİOPOLİS: Yukarı İrnebol
· DOMETİOPOLİS: Dindebol: Katranlı
· CLAUDİOPOLİS: Mut
· DALİSANDES: Muhallar, Çamlıca Köyü ve kuzeyi
· NEOPOLİS: (Yenişehir)-Aşağı İzvit-Aşağı Çağlar köyü
· LALASİS: Yukarı İzvit-Yukarı Çağlar köyü
· BALBASOS: Fariske (Göktepe) Köristanı...
DEKAPOLİS İZAVRİYA: İzori: İzavriye, bölgesi adı verilen, yukarda ismini ve yerlerini belirttiğimiz antik kentlerin yer aldığı ve merkezi GERMANİKOPOLİS: (ERMENEK) olan bu şehirlerin her biri siyasi, Ticari, dini ve kültürel anlamda bir Piskoposluk olup, Başpiskoposluk Makamı “ERMENEK” tir.
Anadolu’yu tekrar Büyük Roma İmparatorluğu’na bağlayan Roma kumandanı Germanikus’un adına izafeten Ermenek’e Germanicopolis adı verildi. Romalılar devrinde Konya ve Ermenek havalisi halkına çok eza, cefa çektirildi. M.S 41. yıllarında Konya’ya gelen Isa’nın havarilerini halk bir kurtarıcı gibi gördü.
Romalıların eza ve cefa çektirdiği halka Hıristiyanlığı yaymaya başladılar. Hıristiyanlığı kurtarıcı gibi gören halk içinde, Hıristiyanlık hızla yayılmaya başladı. Havarilerin ardından Konya’ya Hıristiyan düşmanı olan putperest Yahudiler geldiler. Havarilerin halkı kandırılmakta olduğunu söylediler. Hıristiyanlığı kabullenenlerin üzerinde büyük bir baskı oluşturdular. Havarileri dövdüler. Havariler öldürülme korkusuyla kaçarak daha tenha olan Ermenek muhitine sığındılar.
Ermenek mıntıkasında mağara ve inlerde Hıristiyanlığı yaymaya başladılar. Burada da halk Hıristiyanlığı kendine bir kurtarıcı olarak görüp kabullendiler. Ermenek bölgesinin dağlık ve tenha oluşu da havarilerin işlerini kolaylaştırdı. Daha çok Bizans devrinde lsauria bölgesindeki gevşek yönetim Hıristiyanlığın çabuk yayılmasına sebep oldu. Ermenek köylerinde Hıristiyanlığın yayılmasına çalışan havarilerin, çalışıp yaşadıkları mağara ve in manastırlar hala mevcuttur. Hele Nadire köyü değirmenleri yanındaki (Kanyon içerisinde) AYHATUN in manastır havarilerin yaşadıkları manastır inlerin en güzellerinden birisidir. Burası iki bölümden oluşmaktadır. İçerisinde ki su kaynağı daha sonradan verilmiştir. Bu kaynağın arka tarafında asıl kaynak görülmektedir. Mağara içerisinde Hz. İsa freskleri ve istavroz işaretleri mevcuttur. Şimdi Ermenek Turkuaz Gölü suları altında kalmıştır.
Yöremiz, doğudan batıya ele alındığında, en doğu ucunda, Taşeli’nin bilinen en eski ve en ünlü kalesi olan “Mennan Kalesi“ göze çarpar. Mennan Kalesi, Göksu ırmağının Erik Deresi ile birleştiği noktanın üzerinde, üç tarafı sarp kayalıklarla çevrili, sadece, batı yamacındaki Mazı yaylasındaki dar bir arazi şeridi üzerinden ulaşılabilen, tabla şeklinde bir tepenin üzerine inşa edilmiştir.
Kale içindeki sarnıçlar, depolar, barınaklar, burçlar, gizli tüneller harap hallerine rağmen zamana meydan okurcasına varlıklarını sürdürmektedirler. Kalenin ne zaman ve kimler tarafından yapıldığı bilinmemekle birlikte, her devirde, çevresinde yaşayan şehirlerin ve devletlerin son savunma noktası olmuştur. Son olarak, Karamanoğulları Beyi, Pir Ahmet Bey, Gedik Ahmet Paşa komutasındaki Osmanlı ordusu ile “Sultan Alanı (Yellibel)” mevkiinde yaptığı savaş öncesinde, hanımı, kızı, kıymetli hazineleri, özel eşya ve evraklarını en güvenli yer olarak seçtiği Mennan Kalesi’ne gizlenmiştir. Ermenek Turkuaz gölü buradan bile başka güzellikte seyredilmektedir.
Şerafettin GÜÇ
Büyük hizmet yapıyorsunuz hocam teşekkür.